International
-Kannaiah
అమెరికా, రష్యాల మధ్య ఉన్న ఏకైక అణు నియంత్రణ ఒప్పందం ‘న్యూ స్టార్ట్’ (Strategic Arms Reduction Treaty) గడువు నేటితో ముగిసింది. మూడు దశాబ్దాల అణు నియంత్రణ సహకారానికి ఇది ముగింపు పలికింది. ఈ ఒప్పందం ముగియడం వల్ల అదుపులేని అణు ఆయుధ పోటీకి దారితీస్తుందనే అంతర్జాతీయ ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి.
2010లో అప్పటి అమెరికా అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా, రష్యా అధ్యక్షుడు దిమిత్రి మెద్వెదేవ్ ‘న్యూ స్టార్ట్’పై సంతకాలు చేశారు. అణు అస్త్రసారూప్యంలో రష్యాకు అమెరికాతో సమానమైన హోదాను ఇచ్చింది. 2021లో జో బైడెన్ ఐదేళ్ల పాటు పొడిగించిన ఈ ఒప్పందం, ఇరు దేశాల అణు వార్హెడ్లను 1,550కి పరిమితం చేసింది.
ఈ ఒప్పందం కింద, వ్యూహాత్మక అణు శక్తుల సమాచారం పంచుకోవడం, క్షిపణుల స్థావరాల్లో ప్రత్యక్ష తనిఖీలు తప్పనిసరి. పారదర్శకత, తనిఖీలకు కీలకమైన ఈ వ్యవస్థ ఇప్పుడు నిలిచిపోయింది, భద్రతపై ఆందోళనలు తీవ్రమవుతున్నాయి.
ప్రపంచ అణు ఆయుధాలలో 87% అమెరికా, రష్యాల వద్దే ఉన్నాయి. ఒప్పందం ముగియడంతో, అణు ఆయుధ ఉత్పత్తి, విస్తరణపై రెండు దేశాలకూ పరిమితులు లేవు. ఉక్రెయిన్ యుద్ధ ఉద్రిక్తతల మధ్య ట్రంప్, పుతిన్ ఒప్పందాన్ని పొడిగించడానికి ఇష్టపడకపోవడం దీనికి కారణం.
డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఒప్పంద పునరుద్ధరణకు ఆసక్తి చూపలేదు. గత నెలలో న్యూయార్క్ టైమ్స్తో “ఒకవేళ అది గడువు ముగిస్తే, ముగిసిపోతుంది” అని వ్యాఖ్యానించారు. అంతర్జాతీయ ఆయుధ నియంత్రణ పరిమితులను విమర్శిస్తూ, గత సంవత్సరం అణు ఆయుధ పరీక్షలను పునఃప్రారంభించమని సైన్యానికి ఆదేశించారు.
ట్రంప్ రష్యా ప్రతిపాదనను పట్టించుకోనప్పుడు, అణు వార్హెడ్ల పరిమితులకు తాము కట్టుబడి ఉండబోమని రష్యా ప్రకటించింది. అయినప్పటికీ, గత బుధవారం షీ జిన్పింగ్తో పుతిన్ మాట్లాడుతూ, రష్యా “మితంగా, బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరిస్తుంది” అని AP నివేదించింది.
ఒప్పందంపై సంతకం చేసిన రష్యా మాజీ అధ్యక్షుడు దిమిత్రి మెద్వెదేవ్, గడువు ముగియడం వల్ల కలిగే ప్రమాదాలపై తీవ్ర హెచ్చరికలు చేశారు. “ఇది వెంటనే విపత్తుకు దారితీయడమే కాకుండా అణు యుద్ధం కూడా ప్రారంభమవుతుంది… ఇది ప్రతి ఒక్కరినీ అప్రమత్తం చేయాలి” అని ఆయన మాస్కోలో విలేకరులతో అన్నారు.
చైనా అణు ఆయుధాగారాన్ని పెంచుతుండటం పట్ల అమెరికా ఆందోళన చెందుతోంది. చైనాతో సరిహద్దు వివాదాలున్న భారత్కు కూడా ఇది ఆందోళన కలిగిస్తోంది.చైనా అణు వార్హెడ్లు సుమారు 600, అమెరికా అణు ఆయుధాగారం కంటే 12% తక్కువ. మరోవైపు, ఫ్రాన్స్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్లను చేర్చాలని రష్యా డిమాండ్ చేసింది. ఈ డిమాండ్లు చర్చలను సంక్లిష్టం చేస్తున్నాయి.
ఈ పరిణామం ఐక్యరాజ్యసమితిని కలవరపరిచింది. అమెరికా, రష్యాలు వెంటనే ఒప్పందాన్ని పునరుద్ధరించాలని ఐరాస విజ్ఞప్తి చేసింది. ఐరాస సెక్రటరీ జనరల్ ఆంటోనియో గుటెర్రెస్ మాట్లాడుతూ, అణు ఆయుధాన్ని ఉపయోగించే ప్రమాదం దశాబ్దాలలో అత్యధిక స్థాయిలో ఉందని హెచ్చరించారు. “అర్ధ శతాబ్దానికి పైగా మొదటిసారిగా, రెండు అగ్రరాజ్యాల అణు ఆయుధాగారాలపై ఎటువంటి పరిమితులు లేని ప్రపంచాన్ని మనం ఎదుర్కొంటున్నాం” అని ఆయన పేర్కొన్నారు.
కొత్త అణు ఆయుధ పోటీని నివారించడానికి “సాధ్యమైనదంతా చేయాలి” అని పోప్ నొక్కి చెప్పారు. ఈ ఒప్పందం ముగియడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర పరిణామాలు కలిగిస్తుందని అంతర్జాతీయ సమాజం ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది.
‘న్యూ స్టార్ట్’ ఒప్పందం ముగియడం 1970 నాటి అణు విస్తరణ నిరోధక ఒప్పందం (NPT)కి తక్షణ ముప్పు. ఈ ఒప్పందం NPT పునాదిని బలహీనపరుస్తుంది. NPT కింద, అణు ఆయుధాలు లేని దేశాలు వాటిని పొందకుండా, అణు దేశాలు ఆయుధాగారాలను తగ్గించి వదిలివేస్తామని హామీ ఇచ్చాయి.
అమెరికా, రష్యాలు అణు ఆయుధాలను పెంచడం ప్రారంభిస్తే, అణ్వేతర దేశాలు తమ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించారని ఆరోపించగలరు. ఇది ప్రపంచ అణు ఆయుధ పోటీని వేగవంతం చేస్తుంది. వాస్తవానికి, అణు శక్తులను ఆధునీకరించడం మొదలుపెట్టాయి, కొత్త ఆయుధ పోటీ ఇప్పటికే జరుగుతోంది.
గత సంవత్సరం, రష్యా ‘పోసిడాన్’ అనే అణుశక్తితో నడిచే ఇంటర్కాంటినెంటల్ సూపర్ టార్పెడోను, ‘బురెవెస్ట్నిక్’ అనే అణు ఆయుధ క్రూయిజ్ క్షిపణిని పరీక్షించింది. ఇది రష్యా అణు సామర్థ్యాల విస్తరణను స్పష్టం చేస్తోంది.
దీర్ఘ-శ్రేణి ఆయుధాల నుండి ఉత్తర అమెరికాను రక్షించడానికి “గోల్డెన్ డోమ్”ను నిర్మించే ప్రణాళికలను ట్రంప్ ఉధృతం చేశారు. గ్రీన్ ల్యాండ్ స్వాధీనం చేసుకోవాలన్న తన ఆకాంక్షకు రష్యా నుంచి ముప్పు వాటిల్లే అవకాశం ఉందని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు.
2025 నెట్ఫ్లిక్స్ థ్రిల్లర్ ‘ఎ హౌస్ ఆఫ్ డైనమైట్’లో, గుర్తుతెలియని బాలిస్టిక్ క్షిపణి అమెరికాపైకి ప్రయోగించబడిన సంక్షోభాన్ని చిత్రీకరించారు. ఇది ఊహాజనితమైనప్పటికీ, అస్థిర ప్రపంచ క్రమం మధ్య భవిష్యత్తులో ఏమి జరుగుతుందో ఎవరికీ తెలియదు.
భవిష్యత్తులో అమెరికా, రష్యా కొత్త అణు ఆయుధ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేయవచ్చు. ప్రస్తుతానికి, ఈ ఒప్పందం ముగియడం అస్థిరమైన, ఉద్రిక్తతలతో కూడిన కాలాన్ని సూచిస్తోంది. ప్రపంచ భద్రతకు ఇది కీలక మలుపుగా మారింది.
